MEB'den görme yetersizliği olan öğrencilerin aileleri için verimli ders çalışma kılavuzu
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 11 Kasım 2026'da "Görme Yetersizliği Olan Öğrenciler ve Aileleri İçin Verimli Ders Çalışma Destek Kılavuzu"nu yayımladı. İlkokul, ortaokul ve lisede okuyan görme yetersizliği olan öğrencilerin ailelerine yönelik kılavuz; evde çalışma düzeninden erişim teknolojilerine, öğretmenlerle iletişimden BEP ve sınav tedbirlerine kadar pek çok konuda uygulama önerileri içeriyor.
Kaynak: MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
MEB'den görme yetersizliği olan öğrencilerin aileleri için verimli ders çalışma kılavuzu
Kılavuz, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Programlar ve Öğretim Materyalleri Daire Başkanlığınca hazırlandı. Doğrudan veliye seslense de sınıfında görme yetersizliği olan bir öğrenci bulunan öğretmen için de yararlı bir başvuru metni: velinin okuldan ne bekleyeceğini, okulla hangi konularda ve nasıl iletişim kuracağını adım adım tarif ediyor.
Kılavuzda neler var?
92 sayfalık kılavuz dört bölümden oluşuyor:
- Ev ortamında çalışma düzeni: çalışma alanının ve materyallerin yerleşimi, dokunsal algının evde desteklenmesi, öğrencinin kullandığı materyal ve erişim teknolojilerinin aileye tanıtılması.
- Kademelere göre ailenin rolü: ilkokulda Braille, abaküs ve küptaş kasa kullanımı ile bağımsız hareket becerileri; ortaokulda branşlaşmaya uyum, LGS ve zaman yönetimi; lisede akademik bağımsızlık, alan seçimi, kariyer planlama ve YKS hazırlığı.
- Dijital yetkinlik: ekran okuyucu ve OCR ile basılı kaynakların erişilebilir hâle getirilmesi, EBA ve dijital kütüphaneler, yapay zekâ uygulamalarının denetimli ve etik kullanımı, görsellerin yapay zekâ ile betimletilmesi.
- Okulla iş birliği: sınıf rehber öğretmeni ve branş öğretmenleriyle iletişim, okul rehberlik ve psikolojik danışma servisiyle koordinasyon, BEP, destek eğitim odası ve sınav tedbirleri.
Kılavuzun temel ilkesi, sürecin asıl yürütücüsünün öğrenci olması. Veli, öğrencinin yerine öğrenme sorumluluğunu üstlenmiyor; erişilebilirlik koşullarını izleyen ve okulla koordinasyonu yürüten destekleyici taraf olarak tanımlanıyor.
Öğretmenler için ne anlama geliyor?
Kılavuz, velilerin öğretmenlere erişilebilirlik ihtiyaçlarını açık ve somut biçimde iletmesini, görüşmeleri tarih, konu ve sonuç düzeninde not almasını, sorunları sakin ve çözüm odaklı bir dille ele almasını öneriyor. Velilerden öğretmenin yöntemini kişiselleştirmemeleri, her ders için dağınık müdahalelerde bulunmamaları ve ölçme-değerlendirmede ayrıcalık talep etmemeleri bekleniyor.
İletişim sorumluluğu kademeye göre değişiyor: ilkokulda iletişim büyük ölçüde veli üzerinden yürüyor, ortaokulda öğrenci ihtiyacını önce kendisi dile getiriyor, lisede ise iletişimin asıl yürütücüsü öğrenci oluyor. Kılavuzda öğrencinin öğretmenine yöneltebileceği örnek cümleler de var; ör. materyalin metin hâlinin paylaşılmasını istemek.
BEP bölümünde velinin toplantıya öğrencinin güçlü yönleri, zorlandığı konular ve erişilebilirlikte yaşanan somut örneklerle gelmesi öneriliyor. Toplantı sonunda hangi uyarlamanın hangi derste uygulanacağı, bundan hangi öğretmenin sorumlu olduğu ve uygulamanın başlangıç tarihi netleştirilmeli. BEP sürecinde görev alan öğretmenler, velinin bu sorularla geleceğini bilerek toplantıya hazırlanabilir.
Sınav tedbirlerinde nelere dikkat çekiliyor?
Kılavuz, okul içi sınavlar öncesinde dijital sınavlarda erişilebilir materyal, okuyucu ya da işaretleyici ihtiyacı, ek süre ve uygun sınav ortamı konularında öğretmenlerle iletişim kurulmasını öneriyor. Merkezî sınavlarda (LGS, YKS) tedbirlerin ilgili sınavın başvuru kılavuzundaki usul ve takvime göre yürütüldüğünü hatırlatıyor ve başvuru döneminde okul ile RAM arasında koordinasyonun artırılmasını istiyor.
Velilere nasıl ulaştırılabilir?
Kılavuz PDF olarak Genel Müdürlüğün sayfasında yayımlandı; haberdeki karekodla da açılabiliyor. Sınıf rehber öğretmenleri ve rehber öğretmenler, görme yetersizliği olan öğrencilerin velileriyle yapacakları görüşmede kılavuzun ilgili bölümünü birlikte gözden geçirebilir.