BEP Nasıl Hazırlanır? BEP Geliştirme Birimi, Dosya İçeriği ve Değerlendirme

BEP kimin için, neye dayanarak hazırlanır?

Bireyselleştirilmiş eğitim programı, özel eğitim ihtiyacı olan öğrencinin gelişim özellikleri, eğitim ihtiyaçları ve performansı doğrultusunda hazırlanan, alacağı destek eğitim hizmetlerini de içeren özel eğitim programıdır. Süreç, öğrencinin Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ile başlar; bu rapor doğrultusunda öğrenci her tür ve kademedeki eğitimini kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla sürdürebilir.

Uygulamada en çok karıştırılan nokta şudur: kaynaştırma öğrencisi kendi sınıfından ayrı bir müfredat takip etmez. Yönetmeliğe göre öğrenci kayıtlı bulunduğu okulda uygulanan eğitim programını takip eder ve BEP, öğrencinin takip ettiği bu program temel alınarak hazırlanır. Yani BEP, mevcut programın öğrenci için uyarlanmış halidir; paralel ve bağımsız bir program değildir.

BEP geliştirme birimi kimlerden oluşur?

Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için okulda BEP hazırlamak amacıyla bir BEP geliştirme birimi oluşturulur. Kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitim yapılan okullarda bu birimin kurulması zorunludur.

Birim, okul müdürünün ya da görevlendireceği bir müdür yardımcısının başkanlığında toplanır. Üyeler şunlardır:

• Rehberlik öğretmeni
• Öğrencinin sınıf öğretmeni
• Öğrencinin dersini okutan alan öğretmenleri
• Öğrencinin velisi
• Öğrencinin kendisi

Veli ve öğrenci de birimin üyesidir

Velinin ve öğrencinin birime dinleyici olarak değil üye olarak katıldığı sık gözden kaçar. Toplantı, öğretmenlerin hazırladığı bir metnin veliye imzalatıldığı bir işlem değil, hedeflerin birlikte belirlendiği bir çalışmadır. Öğrencinin evdeki performansına, ilgi alanlarına ve zorlandığı durumlara ilişkin bilgi çoğu zaman yalnızca veliden gelir.

Gerektiğinde görüşüne başvurulmak üzere özel eğitim değerlendirme kurulundan bir üyenin de birime katılımı sağlanır. Mesleki eğitim veren özel eğitim okullarında ise eğitim öğretim hizmetlerini planlamak, izlemek ve değerlendirmek üzere meslek derslerini okutan bir alan öğretmeni birime katılır. Birimin çalışma usul ve esasları okul yönetimince belirlenir.

BEP dosyasında hangi başlıklar yer almalı?

Yönetmelik, programda yer alması gereken başlıkları doğrudan sayar. Bir BEP dosyası hazırlanırken bu başlıkların tamamının karşılanması gerekir:

• Eğitim planında yer alan yıllık amaçlar ve kısa dönemli amaçlar
• Sunulacak destek eğitim hizmetinin türü, süresi ve hizmetin kimler tarafından nasıl sağlanacağı
• Öğretim ve değerlendirmede kullanılacak yöntem ve teknikler ile öğretim materyalleri
• Eğitim ortamına ilişkin düzenlemeler
• Davranış problemlerini önlemeye veya azaltmaya yönelik tedbirler ile olumlu davranış kazandırmaya yönelik uygulanacak yöntem ve teknikler
• Öğrencinin kişisel bilgileri

Öğretmeni doğrudan ilgilendiren birim kararları

Birim yalnızca dosya hazırlayan bir kurul değildir; öğretmenin sınıftaki işleyişini belirleyen bazı kararlar da birimden çıkar. Bu kararların birim gündemine alınmadan tek başına öğretmen ya da idare tarafından uygulanması doğru olmaz.

Birimin görevleri arasında BEP'in hazırlanması, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesinde koordinasyonu sağlamak; öğrencinin gelişim özellikleri ile eğitim ihtiyaçları doğrultusunda BEP'te değişiklik ve düzenlemeler yapmak yer alır. Bunun yanında doğrudan uygulamaya dönük şu konular da birimce belirlenir:

• Destek eğitim odasında eğitim alacak öğrencilerin, bu hizmetin sunulacağı derslerin ve haftalık ders saati sayısının belirlenmesi
• Öğretim ve değerlendirmede kullanılacak yöntem ve teknikler ile öğretim materyallerinin belirlenmesi
• Sınavlarda refakat edilmesi gereken öğrencilerin belirlenmesi
• Özel eğitim sınıfına kayıtlı öğrencilerden akranlarıyla birlikte eğitim alacakların ve katılacakları ders ile saatlerin planlanması
• Eğitim ortamlarının düzenlenmesi, materyal geliştirilmesi ve temini konusunda okul yönetimine ve öğretmenlere öneride bulunulması

Kaynaştırma öğrencisinin başarısı nasıl değerlendirilir?

Tam zamanlı kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitimine devam eden öğrencilerin başarısı, kayıtlı olduğu okulda uygulanan mevzuatın yanı sıra kendi BEP'i esas alınarak değerlendirilir. Bu, sınav kâğıdının sınıf ortalamasına göre değil, öğrencinin programında belirlenen amaçlara göre okunması anlamına gelir.

Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde öğrencinin yetersizlik türü, gelişim özellikleri ve eğitim performansı doğrultusunda süre, ortam, yöntem, cihaz ve materyallerde düzenleme yapılarak gerekli tedbirler alınır. Merkezî sistem sınavlarında da bu öğrenciler için gerekli tedbirler alınır.

Bazı muafiyet ve düzenlemeler ise belirli bir usule bağlanmıştır:

• İşitme yetersizliği, zihinsel yetersizliği veya otizmi olan öğrenciler, her tür ve kademede velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla yabancı dil dersinden muaf tutulabilir; bu öğrenciler merkezî sistem sınavlarında da yabancı dil sorularından muaf tutulur. Muafiyet durumu okul yönetimince e-Okul sistemine işlenir.
• Görme yetersizliği olan öğrenciler için resim, şekil ve grafik içeren sorular kabartma olarak ya da betimlenerek verilir veya bu soruların yerine eş değer sorular hazırlanır.
• Motor becerilerde yetersizliği olan öğrenciler, velinin yazılı talebiyle motor beceri gerektiren derslerin uygulamalı bölümlerinden muaf tutulur.
• İlkokulda, velinin yazılı talebi ve birimin kararı doğrultusunda bir defaya mahsus olmak üzere sınıf tekrarı yaptırılabilir.

Dosyayı hazırlarken zaman kaybettiren noktalar

BEP hazırlığında en çok vakit alan kısım genellikle metin yazmak değil, dağınık bilgiyi bir araya getirmektir. Değerlendirme kurulu raporu, önceki dönemin performans kayıtları, destek eğitim odası çizelgesi ve ders programı aynı masada olmadan gerçekçi bir kısa dönemli amaç listesi çıkarmak güçtür.

Amaçları yazarken ölçülebilirlik belirleyicidir. Öğrencinin neyi, hangi koşulda ve hangi ölçütle yapacağı belirtilmemişse dönem sonunda o amacın gerçekleşip gerçekleşmediğini kimse tutarlı biçimde söyleyemez. Aynı şekilde destek eğitim odası saatleri ders programıyla çakışıyorsa dosyadaki plan kâğıt üzerinde kalır; bu yüzden ders programı ile destek eğitim planının birlikte oluşturulması işi sonradan düzeltmekten daha hızlıdır.